Schoep, Tanja
(2023)
Ongewenst kinderloos, en nu?
Master thesis, Master Geestelijke Verzorging.
Abstract
Dit onderzoek richt zich op de impact van definitief ongewenste kinderloosheid op de beleving van betekenis bij Nederlandse cisgender vrouwen van 45 tot 55 jaar. Centraal staat de ervaring van betekenis van deze vrouwen vanaf het moment van realisatie dat zij geen biologisch eigen kinderen krijgen, en de mogelijke ontwikkelingen daarin. De centrale vraag wordt beantwoord door middel van literatuuronderzoek en empirisch fenomenologisch onderzoek onder zeven vrouwen.
De resultaten tonen aan dat definitief ongewenste kinderloosheid een grote impact heeft op de ervaren betekenis van deze vrouwen. Tot het moment van realisatie van hun definitieve kinderloosheid zagen de deelneemsters het krijgen van kinderen als een vanzelfsprekend toekomstbeeld. Moederschap voelde voor hen als een natuurlijke en zinvolle invulling van het leven. Het wegvallen van deze toekomst wordt dan ook als een schok ervaren. Een leven zonder kinderen wordt aanvankelijk voornamelijk geassocieerd met leegte en negatieve beelden, die blijk geven van geïnternaliseerde pronatalistische narratieven.
Het proces dat na deze schok volgt, omschrijven de deelneemsters als een zoektocht. Alle deelneemsters ervaren impact op hun leven of levensbeeld. Ze zien zich gesteld voor vragen als ‘Wat nu?’, ‘Hoe nu verder met mijn leven?’ en ‘Wat is nu belangrijk?’. Een aantal deelneemsters ervaart ook impact op hun identiteit. Zij worstelen met vragen als ‘Wie ben ik nu?’, ‘Wat is mijn plek?’ en ‘Wat ben ik waard?’. De omschreven zoektocht wordt binnen dit onderzoek opgevat als een proces van meaning-making, waarbij verschillende dimensies van een betekenisvol leven in het geding zijn.
In dit proces komen een aantal overeenkomsten en verschillen naar voren. De deelneemsters voor wie de impact zich met name afspeelt op de laag van het levensbeeld, slagen erin om hun ervaring van betekenis in het leven naar tevredenheid te herstellen. Ze nemen initiatief in relaties om verbondenheid te herstellen, stellen hun doelen bij naar wat haalbaar is, waarderen hun partnerrelatie meer en komen tot hernieuwde betekenis van kinderloosheid.
Bij de deelneemsters die impact op zowel hun leven als identiteit ervaren, toont zich een verschil in de mate van herstel van betekenis. Een aantal deelneemsters komt tot herstel van betekenis. Dit doen zij onder andere via het aangaan van andere verbindingen, bijdragen of zorgen voor anderen en het ervaren van persoonlijke groei. Deze deelneemsters beschouwen hun huidige leven als weliswaar anders dan een leven met kinderen, maar niet minder waardevol. Voor andere deelneemsters is het herstel van betekenis (voorlopig) beperkt. Voor hen blijft het beeld van een leven als moeder innerlijk aanwezig als mooier, makkelijker en waardevoller dan een leven als kinderloos persoon.
De ervaringen van deze deelneemsters wijzen op een mogelijke sleutelrol voor sociale relaties in het proces van betekenisgeving. Ongewenste kinderloosheid kan leiden tot een gevoel van isolatie, eenzaamheid en ongeziene pijn. Een sociale omgeving waar verwantschap en verbondenheid gevoeld wordt, en/of aandacht is voor de ervaring van kinderloosheid kan een grote bijdrage leveren aan het hervinden van betekenis. In een overwegend pronatalistische context vraagt het veelal initiatief van ongewenst kinderloze vrouwen om een dergelijke omgeving te vinden danwel te organiseren.
Actions (requires login)
 |
View Item |
