Herben, Renée
(2025)
ZINGEVING OP SCHOOL: Over het inbedden van zingeving in het voortgezet onderwijs.
Master thesis, Master Geestelijke Verzorging.
Abstract
Zingeving is volgens recente literatuur van essentieel belang voor de
identiteitsontwikkeling, subjectificatie en mentale veerkracht van jongeren.
1
Deze pedagogische en psychologische relevantie vormt de aanleiding voor dit
praktijkgerichte onderzoek naar hoe zingeving duurzaam verankerd kan worden
in het voortgezet onderwijs. De centrale onderzoeksvraag luidt: Hoe kan
aandacht voor zingeving binnen de praktijk van onze school gerealiseerd
worden?
Het onderzoek combineert literatuurstudie met kwalitatief veldonderzoek,
bestaande uit vijf semigestructureerde interviews met docenten uit diverse
vakgroepen en drie met experts op het gebied van pedagogiek,
levensbeschouwing en geestelijke verzorging. Aan de hand van thematische
analyse zijn vijf hoofdthema’s geïdentificeerd: definitie van zingeving,
leerlingkenmerken, zingeving in context van de school, obstakels en
noodzakelijke veranderingen.
De interviews tonen dat docenten zingeving overwegend definiëren als een
persoonlijk proces van betekenisverlening dat nauw verbonden is met motivatie,
identiteit en verbondenheid. Leerlingen blijken in toenemende mate te
worstelen met prestatiedruk, onzekerheid en een gebrek aan reflectieve ruimte.
Deze observaties sluiten aan bij landelijke onderzoeken die een stijging laten zien
in mentale klachten onder jongeren.2 Zingeving kan volgens zowel docenten als
experts een beschermende functie vervullen door leerlingen te helpen betekeniste geven aan hun ervaringen, waarden te verhelderen en hun intrinsieke
motivatie te versterken.
Echter, uit het onderzoek blijkt tevens dat structurele aandacht voor zingeving in
het onderwijs ontbreekt. Docenten ervaren handelingsverlegenheid, gebrek aan
tijd en professionele toerusting, en signaleren een kloof tussen beleidsintenties
en dagelijkse praktijk. Bovendien blijkt zingeving vaak als exclusieve taak van
vakken als godsdienst of filosofie gezien te worden, terwijl juist integratie binnen
álle vakgebieden gewenst is. De respondenten pleiten voor een gedeelde
pedagogische visie, professionaliseringstrajecten voor docenten en curriculaire
verankering van existentiële reflectie.
Het onderzoek levert concrete handreikingen op voor implementatie:
professionalisering in zingevingspedagogiek, vakoverstijgende opdrachten rond
levensvragen, en het stimuleren van een schoolcultuur waarin ruimte is voor
persoonlijke verhalen, twijfel en dialoog. Zingeving moet volgens de bevraagde
experts niet worden geconceptualiseerd als een afzonderlijk domein, maar als
een integraal aspect van persoonsvorming dat bijdraagt aan een veerkrachtige
en betrokken houding van leerlingen ten opzichte van zichzelf en de wereld.
Hoewel dit onderzoek waardevolle inzichten biedt, is implementatie in de
schoolpraktijk nog verre van vanzelfsprekend. Vervolgonderzoek is nodig naar
werkzame interventies, en beleidsmatige ondersteuning vereist structurele
keuzes ten aanzien van opleiding, tijd en visieontwikkeling. Wil zingeving
werkelijk een plaats krijgen in het onderwijs, dan vraagt dit niet alleen om
bewustwording, maar ook om systemische verankering en collectieve
verantwoordelijkheid.
| Type: |
Thesis
(Master)
|
| Supervisors (RUG): |
| Supervisor | E-mail | Tutor organization | Tutor email |
|---|
| Mulder, A. | | Faculteit GGW, Vergelijkende Religiewetenschap | andre.mulder@rug.nl | | Muthert, J.K. | | Faculteit GGW, Faculteit Religie, Cultuur en Maatschappij | J.K.Muthert@rug.nl |
|
| Degree programme: |
Master Geestelijke Verzorging |
| Academic year: |
2024-2025 |
| Date of delivery: |
03 Feb 2026 10:49 |
| Last modified: |
03 Feb 2026 10:49 |
| URI: |
https://rcs.studenttheses.ub.rug.nl/id/eprint/879 |
Actions (requires login)
 |
View Item |
